DEYİM AKTARMALARI, DOLAYLAMA, GÜZEL ADLANDIRMA NEDİR?

DEYİM AKTARMALARI

Deyim aktarması nedir? Nitelik aktarması nedir?
Sizi bilmem ama ben soğuk şaka fırsatını hiç kaçırmam. (Soğuk deriyle, şaka kulakla algılanır. Deyim aktarmasıdır.)

Bir sözün benzerlik ilgisi kullanılarak başka bir sözün yerine kullanılmasına denir. Deyim aktarmaları nitelik aktarmaları olarak da adlandırılır.

Deyim aktarmaları şu şekillerde yapılır:

İnsandan doğaya aktarma

İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklar için kullanılmasıdır.

örnek:

Kel tepeler,

sobanın dirseği,

geminin burnu,

bardağın ağzı…

Güneş neşeyle gülümsüyordu.

Uzun süre kızgın dalgaları izledi.

Doğadan insana aktarma

Doğaya ait özelliklerin insan için kullanılmasıdır.

Örnek:

Çok sert bir müdürümüz var.

Onun ne tilki olduğunu bilmezsin sen.

Soğuk şakalar yapmanı istemiyorum.

Önerilerimin çoğunu sıcak karşıladılar.

Duyudan duyuya aktarma

Bir duyu organına ait özelliklerin başka duyu organları için kullanılmasıdır.

Örnek:

Kadife sesli sanatçı

Keskin kömür kokusu

Acı bir fren sesi

Tatlı bir söz

Doğadan doğaya aktarma

Doğadaki varlıklardan birine ait özelliklerin doğadaki başka bir varlığa aktarılmasıdır.

Örnek:

Su, taşların arasından kırışarak akıyordu.

Bu animasyonda hava bükücüsü bir karakter var.

Taşlar erir hasretiyle dağların.

DOLAYLAMA

Türk sinemasının çirkin kralı  Yılmaz Güney.
Türk sinemasının efsanesi Çirkin kral (Yılmaz Güney)

Bir varlığın adı yerine onu ifade edecek en az iki sözün kullanılmasıdır.

  • Çirkin kral (Yılmaz Güney)
  • Yavru vatan (Kıbrıs)
  • Ana vatan (Türkiye)
  • Ulu önder (Atatürk)
  • Büyük kurtarıcı (Atatürk)
  • Minik serçe (Sezen Aksu)
  • Meşin yuvarlak (futbol topu)
  • File bekçisi (kaleci)
  • Kara elmas (kömür)
  • Beyaz altın (pamuk)
  • Aptal kutusu (televizyon)
  • Sihirli kutu (televizyon)
  • Bacasız sanayi (turizm)
  • Altın boynuz (Haliç)
  • Ormanlar kralı (aslan)
  • Beyaz perde (sinema)
  • Kültür başkenti (İstanbul)

GÜZEL  ADLANDIRMA

Bir inanışa göre, kimin damına konarsa o gün o evden biri ölürmüş. Bu batıl inanıştan dolayı halk baykuşu “uğurlu kuş” diye anmış.

Söylenmesi hoş karşılanmayan ya da batıl inançlardan dolayı uğursuzluk getireceğine inanılan sözlerin yerine başka sözler kullanmaktır. Dolaylamaya benzer bir kullanıma sahiptir.

  • Uğurlu kuş (baykuş)
  • Ölüm (son yolculuk)
  • Verem (ince hastalık)
  • Tuvalet (ayak yolu, yüz numara)
  • Cin, peri (iyi saatte olsunlar)

YILMAZ ELGÜN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s