YARDIMCI DÜŞÜNCELER

Yardımcı düşünce, bizi fark etmiş gibi görünüyor. (tavuk ana düşünce, civcivler yardımcı düşünceydi, hatırladınız mı?)

PARAGRAFIN YARDIMCI DÜŞÜNCELERİ

Yazar, paragrafta anlattıklarını anlaşılır ve inandırıcı kılmak için örnekleme, tanık gösterme, karşılaştırma, tanımlama gibi düşünceyi geliştirme yöntemlerine başvurur. Bu düşünceyi geliştirme yöntemleri ana düşünceyi daha belirgin ve inandırıcı duruma getirir. Yazarın, konunun ayrıntılarına inerek ana düşünceyi desteklemek için dile getirdiği bu yargılara yardımcı düşünce denir.  Yardımcı düşünceler ele alınan konunun farklı yönleriyle ilgili ayrıntıları vererek okurun ana düşünceye ulaşmasına yardım eder. Bir paragrafta bir ana düşünce, birden çok yardımcı düşünce bulunur. Yardımcı düşüncelerin tümü aynı konuyla ilgili olur ve ana düşünceyi destekler. Bu şekilde paragrafta konu bütünlüğü sağlanmış olur.

YARDIMCI DÜŞÜNCEYLE İLGİLİ SORULAR NASIL ÇÖZÜLMELİ?

Yardımcı düşünceyle ilgili sorular, ana düşünce sorularıyla aynı mantık kullanılarak çözülmemelidir. Ana düşünce sorularında önce konu belirlenir sonra paragrafın tümü göz önünde bulundurularak konuyla ilgili en genel yargıya ulaşılmaya çalışılır. Yardımcı düşünce sorularında böyle bir yol izlemek gereksizdir ve size zaman kaybettirir. Sınavlarda kullanılan yardımcı düşünce sorularını gördükten sonra bu soruları çözüm yöntemine geçelim. 

YÖNTEM

Bu tür sorular eş anlamlı cümle soruları gibi çözülmeli çünkü seçeneklerdeki her cümle paragraftaki bir yargının, sözün karşılığı olacak şekilde düzenlenir. Bu tür soruları çözmenin en iyi yolu seçenekten paragrafayöntemini kullanmaktır. Yani parçayı hızlıca okuduktan sonra seçeneklerin karşılığı olabilecek söz ya da yargıyı paragrafta bulmalısınız. Bu yöntemle bütünü parçalara bölerek hedefi daraltmış olursunuz, böylece aynı anda çok şeyi akılda tutmaya çalışmaktan kurtulursunuz. Bu yöntem, zihninizin gereksiz yorulmasını engellediği gibi soru çözme hızınızda da ilerleme sağlar.

Aşağıda 2002’de çıkan örnek soru verilmiştir. Soruyu yukarıdaki yöntemle çözünüz.

Ben var isem anadilimle varım.

Türkçem benim bereketli toprağım.

Akan sularımın sesi ondadır.

Güneşimin aydınlığı, sıcağı…

Onunla güler, onunla ağlarım.

(Mehmet Salihoğlu)

Şiirden Türkçeyle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

A) Zengin özelliklere sahip olduğu

B) Varlığımızın nedeni olduğu

C) Konuşma yeteneğini geliştirdiği

D) Duyguları dile getirdiği

PARAGRAFTA TANITILAN KİŞİ

Kimi paragraf sorularında bir kişinin kişiliğiyle ilgili ipuçları verilerek sözü edilen bireyin kişilik özellikleri ya da kişilik özelliklerinden hareketle hangi durumda nasıl davranabileceği sorulur. 

Kişilik (karakter), bir bireyin kendine özgü yapısı, onu başkalarından ayıran temel belirti ve bireyin davranışlarını belirleyen, üstün ana özelliklerdir. Paragrafta söz konusu edilen kişinin olaylara bakışı, iç dünyası, tepkileri… göz önünde bulundurularak kişilik özellikleri tahmin edilebilir.

Sınav sorularından seçilmiş iki örnek aşağıda verilmiştir. Bu bakış açısıyla aşağıdaki soruları inceleyiniz.

Yağmur o kadar güzel ve tatlı ki damlalar kahkahalarla gülüyor. Koyu koyu, kat kat yeşillikleriyle ağaçlar, puslanmış aydınlıktan içerek kendilerinden geçiyorlar. Sanki bu bir yağmur havası değil; çiçekler damlalardan yapraklar açıyor. Her yer bir bahar görünümü içinde…

Bu paragrafın yazarı için, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Sabırsız olduğu            B) Duyarlı olduğu

C) Coşkulu olduğu            D) Sevinçli olduğu

Düşünen kişi; düşünme yetisini elinde bulunduran, başkalarının düşüncelerine öykünmeyen ama onlara değer veren ve akıl gücüne dayanarak, bilgilerinden, yeteneklerinden, deneyimlerinden yararlanıp amacını gerçekleştirmek için azimle çalışan kişidir.

Parçada anlatılan kişi için, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Başka düşüncelere önem verdiği

B) Kararlı olduğu

C) Önceki yaşantılarından yararlandığı

D) Başkalarını taklit ettiği

YILMAZ ELGÜN