ARA SÖZ VE ARA CÜMLE

ARA SÖZ (AÇIKLAMALI ÖGE)

Ara sözler hangi ögeyi açıklarsa o öge ile aynı görevde sayılır.

Bir ögeden sonra gelerek onu çeşitli yönlerden açıklayan sözlere denir. Ara sözler iki virgül ya da iki kısa çizgi arasına alınır. Ara sözler tek başlarına cümlenin ögesi olmaz, hangi ögeden sonra gelirse onunla aynı görevde sayılır. Bir ara sözle verilen ögelere açıklamalı öge denir. Özne, tümleç, yüklemler açıklamalarıyla birlikte verilebilir. İçinde ara söz bulunan cümlelere ara sözlü cümle denir. Ara sözler cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olmaz. 

Örnekler: 

Mezopotamya, uygarlıkların beşiği, şimdi ne durumdadır?

  özne         ara söz – açıklamalı özne

(Özne açıklayıcısıyla verilmiştir.)

Çocukları – geleceğin büyüklerini – sorgulayan bireyler hâline getirelim.

 belirtili nesne                      ara söz – açıklamalı nesne

(Nesne açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir.)

Doğduğu kasabaya, gözünde tüten yere, yerleşti.

dolaylı tümleç ara söz – açıklamalı dolaylı tümleç

(Dolaylı tümleç açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir.)

Atatürk’ün samsun’a çıktığı gün, 19 Mayıs 1919’da, Kurtuluş Savaşı başladı.

  zarf tümleci ara söz – açıklamalı zarf tümleci

(Zarfa tümleci açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir.)

 O, bize babamın, erken yaşta yaşama veda etmiş adamın, armağanıdır.

ara söz – açıklamalı yüklem

ARA CÜMLE 

Ara cümleler cümle dışı unsur sayılır.

Cümlede herhangi bir konuda ek bilgi vermek amacıyla cümlenin içine yerleştirilen cümlelerdir. Ara cümleler ve ara sözler birbirlerine benzer. Aralarındaki tek fark ara cümlelerin bir yükleme sahip olmasıdır. Yukarıdaki örneklere dikkat edilirse ara sözlerde yüklem olmadığı görülecektir. Ara sözler açıkladığı ögeyle birlikte cümlenin ögesi olurken ara cümleler herhangi bir öge olmaz. Bu yüzden ara cümleler cümle çözümlemesinde dikkate alınmaz, cümle dışı unsur sayılır. Ara cümleler de ara sözler gibi iki virgül ya da iki kısa çizgi arasına alınır.

Örnekler:

O günler de, emin ol, başımı kaşıyacak vaktim yoktu.

Antalya – nemli havasıyla beni her zaman bunaltmıştır – güzel bir doğaya sahiptir.