KISALTMALARIN YAZIMI

Bir sözcüğünü bütünü yerine bir parçasını almaktır kısaltma.

NOKTASIZ KISALTMALAR

Sadece baş harfleri alınan sözcüklerin kısaltmaları büyük yazılır. Kısaltmanın sonuna nokta konmaz.

TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

TDK (Türk Dil Kurumu)

ABD (Amerika Birleşik Devletleri)

KB (Kutadgu Bilig)

TD (Türk Dili)

TDK (Türk Dil Kurumu)

THY (Türk Hava Yolları)

B (batı)

GB (güneybatı)

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde  kısalt­manın son harfinin okunuşu esas alınır:

TBMM’ye
BDT’ye,
TDK’den,
THY’de,
TRT’den,
TL’nin.

Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

SONUNA NOKTA KONAN KISALTMALAR

Baş harfiyle birlikte başka bir harfi de alınan sözcüklerin kısaltmaları küçük yazılır. Kısaltmanın sonuna nokta konur. Bu kısaltmalar özel adla ilgiliyse baş harfi büyük yazılır.

sf..,

çev.,

ed.,

fiz.,

Alm.

Fr.

Bugün Prof. Dr. Cemal Serdar’ın toplantısı var.

Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: 

vb.leri,

Alm.dan,

İng.yi;

cm³e (santimetreküpe), 

m²ye (metrekareye), 

64ten (altı üssü dörtten)

Aşağıdaki uyarıları dikkatle okuyalım.
Element ve ölçülerin uluslararası kısaltmaları kabul edilmiştir:
C (karbon),
Ca (kalsiyum),
Fe (demir);
m (metre),
mm (milimetre),
cm (santimetre),
km (kilometre),
g (gram),
kg (kilogram),
l (litre),
hl (hektolitre),
mg (miligram),
m² (metre kare),
cm² (santimetre kare).  
Element ve ölçü kısaltmalarında nokta kullanılmaz, ekler kelimenin okunuşuna göre getirilir ve ksme işaretiyle ayrılır:
cm’yi,
kg’dan,
mm’den

Bazı kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür: 

BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi), 
İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği), 
TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi)

Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman oku­nuşta sert ses yumuşatılmaz: 

AGİK’in(AGİĞ’in değil), 
CMUK’un (CMUĞ’un değil), 
RTÜK’e (RTÜĞ’e değil), 
TÜBİTAK’ın (TÜBİTAĞ’ın değil)

Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yu­muşatılması normaldir: 

ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE), 
FİSKOBİRLİK’in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN)

Numara sözünün kısaltması da kelime gibi okunduğundan getirilecek olan ek okunuşa göre getirilecektir: 
No.lu,
No.suz

Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır.
Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur: 

Alm. (Almanca), 
İng. (İngilizce), 
Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), 
Güniz Sok. (Güniz Sokağı), 
Prof. (Profesör), 
Dr. (Doktor), 
Av. (Avukat), 
Alb. (Albay), 
Gen. (General); 
sf. (sıfat), 
haz. (hazırlayan), 
çev. (çeviren), 
ed. (edebiyat), 
fiz. (fizik), 
kim. (kimya)

 YILMAZ ELGÜN